بود (جدول 4-15).
اثر غلظت نيتروژن محلول غذايي بر شاخص سبزينگي در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). شاخص سبزينگي در سطح نيتروژن 712/0 ميلي‌مولار نسبت به شاهد (85/2 ميلي‌مولار)، حدود 9 درصد کاهش نشان داد. در حالي که ساير سطوح تفاوت معني‌داري با شاهد نداشتند (جدول 4-15). حسن و همکاران (2009) نيز در آزمايش خود بر روي ژنوتيپهاي برنج نشان دادند که عدم کاربرد کود نيتروژن نسبت به سطح 80 کيلوگرم نيتروژن در هکتار باعث کاهش معني‌دار 13 درصدي شاخص سبزينگي شد [47].
اثر ژنوتيپ بر شاخص سبزينگي در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). شاخص سبزينگي در ژنوتيپهاي فجر، حسني، شيرودي و طارم منطقه به ترتيب 9/37، 7/42، 9/36 و 37 بود. همچنين تفاوت بيشترين مقدار شاخص سبزينگي در ژنوتيپ حسني نسبت به کمترين مقدار در ژنوتپ شيرودي ، 13 درصد بود (جدول 4-15). حسن و همکاران (2009) نيز بيان داشتند بين ژنوتيپهاي برنج اختلاف معني‌داري از لحاظ شاخص سبزينگي وجود دارد. در مطالعه ايشان که بر روي 8 ژنوتيپ برنج انجام شد تفاوت بيشترين مقدار شاخص سبزينگي در ژنوتيپ Basfulehikon (03/42) با کمترين آن در ژنوتيپ Laichi (03/34)، 19 درصد بود [47].
برهمکنش اثرات غلظت نيتروژن محلول غذايي و ژنوتيپ بر شاخص سبزينگي در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). شاخص سبزينگي در سطوح نيتروژن 712/0، 42/1 و 79/3 ميلي‌مولار نسبت به شاهد (85/2 ميلي‌مولار) در ژنوتيپ فجر به ترتيب 3/4-(11%)، 3/1-(3%) و 6/0-(1%)، در ژنوتيپ حسني 4/3-(8%)، 5/1+(3%) و 1/1+(3%)، در ژنوتيپ شيرودي 4/4-(12%)، 3/0-(7/0%) و 4/1-(4%)، و در ژنوتيپ طارم منطقه 3/3-(8%)، 1/2-(5%) و 5/0+(1%) واحد تغيير يافت (جدول 4-18). به نظر ميرسد شاخص سبزينگي فقط در سطح 712/0 ميليمولار نسبت به سطح شاهد (85/2 ميليمولار) به طور قابل ملاحظهاي در کليه ژنوتيپ هاي مورد مطالعه کاهش يافته است و تفاوت ديگر سطوح نيتروژن (42/1 و 79/3 ميليمولار) با شاهد از اين نظر قابل ملاحظه نبوده است.
4-3-2- سطح برگ
اثر غلظت دي اکسيد کربن بر سطح برگ در سطح احتمال پنج درصد معني‌‌دار بود (جدول 4-12). سطح برگ در شرايط دي اکسيد کربن غني شده نسبت به سطح معمول آن، 17 درصد کاهش نشان داد (جدول 4-15). يکي از دلايل احتمالي در کمتر بودن سطح برگ تحت شرايط دي اکسيد کربن غني شده شروع زودتر فاز زايشي ميباشد. در زمان اندازه‌گيري سطح برگ، در شرايط افزايش غلظت دي اکسيد کربن (700 ميکرومول در مول)، ژنوتيپهاي حسني و طارم در مرحله گل‌دهي و ژنوتيپهاي فجر و شيرودي در مرحله خوشه‌ مستور بودند. در حالي که در شرايط معمول دي اکسيد کربن ژنوتيپهاي حسني و طارم در مرحله خوشه‌ مستور و ژنوتيپهاي فجر و شيرودي هنوز وارد مرحله خوشه‌ مستور نشده بودند.
شيمونو و همکاران (2009) نشان دادند که افزايش غلظت دي اکسيد کربن تا سطح 700 ميکرومول در مول سطح برگ را تا قبل از مرحله خوشه‌دهي تحت تاثير قرار نداد، ولي در مرحله پر شدن دانه افزايش غلظت دي اکسيد کربن باعث کاهش 17 درصدي در سطح سبز برگ برنج شد. ايشان بيان کردند که اين کاهش سطح سبز برگ نشان دهنده تاثير افزايش غلظت دي اکسيد کربن بر سرعت پير شدن برگها است [73]. زيرا افزايش غلظت دي اکسيد کربن، غلظت نيتروژن گياه در وزن خشک را کاهش ميدهد [6]. کيم و همکاران (2003) بيان داشتند افزايش 200 ميکرومول در مول غلظت دي اکسيد کربن نسبت به شرايط معمول باعث کاهش شاخص سطح سبز برگ در مراحل گلدهي، پرشدن دانه و رسيدگي دانه به ترتيب به مقدار 4، 13 و 11 درصد شد. ايشان نيز بيان داشتند دليل پاسخ منفي شاخص سطح سبز برگ تسريع پيري برگ در شرايط دي اکسيد کربن غني شده است [52].
معمولا دليل پيري زودتر در شرايط غني شده دي اکسيد کربن باز تخصيص سريع نيتروژن از برگهاي سبز به دانهها در طي مرحله پر شدن دانه غلات است. اين مسئله ميتواند دليل کاهش نيتروژن برگ و کاهش شاخص سطح سبز برگ نسبت به شرايط معمول دي اکسيد کربن باشد. علاوه بر اين جذب کمتر نيتروژن در شرايط غني شده دي اکسيد کربن در اواخر فصل رشد ميتواند سهمي در کاهش نيتروژن برگ و شاخص سطح سبز برگ داشته باشد. همچنين بسيار گزارش شده است که تسريع مراحل فنولوژيک گياه با افزايش غلظت دي اکسيد کربن ميتواند بر توسعه و پيري برگ تاثير بگذارد [52].
اثر غلظت نيتروژن محلول غذايي بر سطح برگ در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). سطح سبز برگ در سطوح نيتروژن 712/0 و 42/1 ميليمولار نسبت به شاهد (85/2 ميلي‌مولار) به ترتيب 25 و 3 درصد کاهش نشان داد. در حالي که در سطح 79/3 ميلي‌مولار نسبت به شاهد، 6 درصد افزايش در سطح سبز برگ مشاهده شد (جدول 4-15). آذرپور و همکاران (1390) نيز بيان داشتند که کاربرد مقادير 30، 60 و 90 کيلوگرم نيتروژن در هکتار نسبت به شاهد يا عدم مصرف کود، به ترتيب باعث افزايش 17، 32 و 52 درصدي شاخص سطح برگ در ارقام برنج علي کاظمي، هاشمي و خزر شد [1].
ژنوتيپهاي برنج از نظر سطح برگ در سطح احتمال يک درصد اختلاف معني‌داري با هم داشتند (جدول 4-12). سطح برگ در ژنوتيپهاي فجر، حسني، شيرودي و طارم منطقه به ترتيب 7/94، 122، 106 و 119 سانتيمتر مربع در بوته بود. همچنين تفاوت بيشترين ميزان سطح برگ در ژنوتيپ حسني نسبت به کمترين ميزان در ژنوتيپ فجر ، 22 درصد بود (جدول 4-15).
برهمکنش اثرات غلظت دي اکسيد کربن محيط و نيتروژن محلول غذايي از نظر سطح برگ در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). در اثر افزايش غلظت دي اکسيد کربن فقط در سطوح نيتروژن 85/2 و 79/3 ميليمولار سطح برگ به طور معنيداري کاهش يافت. ولي در سطوح پايينتر اختلاف معنيداري از اين نظر بين دو سطح دي اکسيد کربن وجود نداشت(شکل 4-9).

شکل 4-9- اثر غلظت دي اکسيد کربن بر سطح سبز برگ در سطوح مختلف نيتروژن محلول غذايي
برهمکنش اثرات دي اکسيد کربن و ژنوتيپ در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار شد (جدول 4-12). با افزايش غلظت دي اکسيد کربن محيط ميزان سطح برگ در ژنوتيپهاي فجر، حسني، شيرودي و طارم به ترتيب حدود 3، 9، 27 و 27 درصد کاهش يافت، که اين کاهش در ژنوتيپهاي فجر و حسني از نظر آماري معنيدار نبود (شکل 4-10).

شکل 4-10- تاثير غلظت دي اکسيد کربن محيط بر سطح سبز برگ ژنوتيپ‌هاي برنج
اثر برهمکنش سه گانه غلظت دي اکسيد کربن محيط، غلظت نيتروژن محلول غذايي و ژنوتيپ بر سطح برگ در سطح احتمال يک درصد معني‌دار شد (جدول 4-12). در شرايط غلظت معمول دي اکسيد کربن، پاسخ ژنوتيپ فجر به سطوح مختلف نيتروژن محلول غذايي تا غلظت 42/1 ميلي‌مولار روند ثابت و سپس به ترتيب تا غلظت 79/3 ميلي‌مولار روند افزايشي نشان داد. در حالي که در شرايط دي اکسيد کربن غني شده تا غلظت 42/1 ميلي‌مولار روند افزايشي و به ترتيب تا غلظت 79/3 روند کاهشي مشاهده شد.
در شرايط دي اکسيد کربن معمول، پاسخ ژنوتيپ حسني به سطوح مختلف نيتروژن محلول غذايي به ترتيب تا غلظت 85/2 ميلي‌مولار روند افزايشي و سپس در غلظت 79/3 روند کاهشي نشان داد. در حالي که در شرايط دي اکسيد کربن غني شده تا غلظت 42/1 ميلي‌مولار روند افزايشي و سپس در غلظت 85/2 ميلي‌مولار روند ثابت و در غلظت 79/3 ميلي‌مولار دوباره روند افزايشي مشاهده شد. در شرايط دي اکسيد کربن معمول، پاسخ ژنوتيپ شيرودي به سطوح مختلف نيتروژن محلول غذايي به ترتيب تا غلظت 79/3 ميلي‌مولار روند افزايشي داشت. در حالي که در شرايط دي اکسيد کربن غني شده تا غلظت 42/1 ميلي‌مولار روند افزايشي و سپس در غلظت 85/2 ميلي‌مولار روند کاهشي و در غلظت 79/3 ميلي‌مولار روند ثابت نشان داد. در شرايط دي اکسيد کربن معمول پاسخ ژنوتيپ طارم به سطوح مختلف نيتروژن محلول غذايي به ترتيب تا غلظت 79/3 ميلي‌مولار روند افزايشي نشان داد. در حالي که در شرايط دي اکسيد کربن غني شده تا غلظت 42/1 ميلي‌مولار روند افزايشي سپس در غلظت 85/2 ميلي‌مولار روند ثابت و در غلظت 79/3 ميلي‌مولار روند کاهشي مشاهده شد (شکل 4-11).

شکل 4-11- پاسخ سطح برگ ژنوتيپهاي مورد آزمايش به سطوح مختلف نيتروژن محلول غذايي در شرايط معمول (360 ميکرومول در مول) و غني شده دي اکسيد کربن (700 ميکرومول در مول) در برداشت دوم.
با افزايش غلظت دي اکسيد کربن ميزان تغيير سطح برگ در ژنوتيپهاي فجر، حسني، شيرودي و طارم منطقه در سطح غلظت نيتروژن 712/0 ميليمولار به ترتيب 18، 18-، 9- و 20- درصد بود. اين مقادير در سطح 42/1 ميلي مولار به ترتيب 131، 4، 9- و 20- درصد و در سطح 85/2 ميليمولار به ترتيب 3-، 40-، 35- و 26- درصد و در سطح 79/3 ميليمولار به ترتيب 57-، 11، 45- و 44- درصد بود (جدول 4-17).
به عبارت ديگر با افزايش غلظت دي اکسيد کربن بيشترين مقدار تغيير پذيري (به صورت افزايشي) در ژنوتيپ فجر در سطح نيتروژن 42/1 مشاهده شد. در حالي که بيشترين مقدار کاهش در ژنوتيپهاي فجر، شيرودي و طارم منطقه در سطح 79/3 ميليمولار و همچنين براي ژنوتيپهاي حسني، شيرودي و طارم منطقه در سطح 85/2 ميليمولار مشاهده شد.
4-3-3- غلظت کلروفيل
اثر دي اکسيد کربن بر غلظت کلروفيل در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). با افزايش غلظت دي اکسيد کربن از سطح 360 به 700 ميکرومول در مول غلظت کلروفيل 10 درصد کاهش نشان داد (جدول 4-15). ناکانو و همکاران (1997) نيز نشان دادند افزايش غلظت دي اکسيد کربن از فشار 36 پاسکال به 100 پاسکال به مدت سه هفته موجب کاهش محتواي کلروفيل در گياه برنج در مرحله 8 برگي شد. ايشان بيان داشتند که دليل کاهش کلروفيل، کاهش در غلظت نيتروژن برگ بوده که در نهايت موجب کاهش ظرفيت فتوسنتزي ميشود [60].
اثر غلظت نيتروژن محلول غذايي بر غلظت کلروفيل در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). غلظت کلروفيل در سطوح 712/0 و 42/1 ميلي‌مولار نسبت به شاهد (85/2 ميلي‌مولار) به ترتيب 15 و 4 درصد افزايش نشان داد. در حالي که در سطح 79/3 ميلي‌مولار نسبت به شاهد 17 درصد کاهش يافت (جدول 4-15).
اثر ژنوتيپ بر غلظت کلروفيل در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). غلظت کلروفيل در ژنوتيپهاي فجر، حسني، شيرودي و طارم منطقه به ترتيب 41/0، 31/0، 35/0 و 38/0 ميلي گرم در گرم وزن تر بود. همچنين تفاوت بيشترين غلظت کلروفيل در ژنوتيپ فجر نسبت به کمترين در ژنوتيپ حسني ، 24 درصد بود (جدول4-15).
برهمکنش اثر نيتروژن و ژنوتيپ بر غلظت کلروفيل در سطح احتمال يک درصد معني دار بود (جدول 4-12). غلظت کلروفيل در سطوح نيتروژن 712/0، 42/1 و 79/3 ميلي‌مولار نسبت به شاهد (85/2 ميلي‌مولار) در ژنوتيپ فجر به ترتيب 21+ (61%)، 11+ (32%) و 2- (6%)، در ژنوتيپ حسني 4+ (11%)، 14- (38%) و 11- (30%)، در ژنوتيپ شيرودي 12- (31%)، 11+ (30%) و 11- (30%)، و در ژنوتيپ طارم منطقه 9+ (24%)، 2- (5%) و 1- (3%) واحد بر حسب ميليگرم در گرم وزن تر تغيير يافت (جدول 4-18).
برهمکنش اثر دي اکسيد کربن و ژنوتيپ بر غلظت کلروفيل در سطح احتمال يک درصد از نظر آماري معني‌دار بود (جدول 4-12). با افزايش غلظت دي اکسيد کربن از 360 به 700 ميکرومول در مول، غلظت کلروفيل ژنوتيپهاي فجر و حسني به ترتيب 18 و24 درصد افزايش و در ژنوتيپهاي شيرودي و طارم به ترتيب 19 و 42 درصد کاهش نشان داد (شکل 4-12).

شکل 4-12- تاثير غلظت دي اکسيد کربن محيط بر غلظت کلروفيل ژنوتيپ‌هاي برنج
برهمکنش اثرات سه گانه دي اکسيد کربن، نيتروژن و ژنوتيپ بر غلظت کلروفيل در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-12). در شرايط غلظت معمول دي ‌اکسيد کربن ، غلظت کلروفيل در سطوح نيتروژن 712/0، 42/1 و

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید