حجم رسانديم)
– محلول ساليسيليک
22 گرم C7H8O3 را در 21 ميلي ليتر محلول سديم هيدروکسيد حل کرده و با آب به حجم 50 ميلي ليتر رسانديم. (قبل از مصرف تهيه شد)
– محلول بافر pH 3/12
به 32/5 گرم Na2HPO4 5/2 ميلي ليتر محلول سديم هيدروکسيد اضافه کرده و به حجم 500 ميلي ليتر رسانديم.
– محلول EDTA
2 گرم Na2EDTA.2H2O را با آب به حجم 50 ميلي ليتر رسانديم.
– محلول هيپوکلرايد
14 ميلي ليتر وايتکس (5 درصد کلر فعال) را با آب به حجم 100 ميلي ليتر رسانديم. (روزانه تهيه شد)
– محلول سديم نيتروپروسايد
50 ميلي گرم Na2[Fe(CN)5NO].2H2O را با آب به حجم 100 ميلي ليتر رسانديم. (قبل از مصرف تهيه شد)
– واکنشگر1
50 ميلي ليتر محلول ساليسيليک را با 100 ميلي ليتر محلول نيتروپروسايد و 5 ميلي ليتر محلول EDTA مخلوط کرديم.
– واکنشگر2
200 ميلي ليتر محلول بافر و 50 ميلي ليتر محلول هيپوکلرايد را با هم مخلوط کرديم.
واسنجي:
براي ساخت محولهاي استاندارد در يک بالن 100 ميلي ليتري، 40 ميلي ليتر آب و 5/4 ميلي ليتر اسيد سولفوريک 96 درصد اضافه کرده و اجازه داديم سرد شود. از محلول استوک آمونيوم سولفات صفر، 1، 2، 3، 4، 5 و 6 ميلي ليتر به آن اضافه کرده و با آب به حجم 100 ميلي ليتر رسانديم. اين سري شامل صفر، 25، 50، 75، 100، 125 و 150 ميلي گرم در ليتر نيتروژن بود.

شکل 3-1- خط برازش ميزان جذب محولهاي استاندارد
روش کار:
محلولهاي استاندارد، Blank و نمونهي هضم شده را به نسبت 1+9 (v/v) با آب رقيق کرديم. 2/0 ميلي ليتر از محلولهاي استاندارد رقيق شده، Blank رقيق شده و نمونه هضم رقيق شده را در لوله آزمايش ريختيم. به هرکدام 3 ميلي ليتر از واکنشگر1 و 5 ميلي ليتر از واکنشگر2 را اضافه کرده و مخلوط کرديم. اجازه داديم 2 ساعت باقي بماند تا رنگ سبز آبي تشکيل شود. (اين وضعيت تا 10 ساعت پايدار است). ابتدا دستگاه را با نمونه Blank صفر کرده و سپس در طول موج 660 نانومتر جذب را خوانديم و توسط خط رگرسيون محلول استاندارد غلظت نيتروژن بر حسب ميلي گرم در ليتر بدست ميآيد (شکل3-1). براي محاسبه بر حسب ميلي مول در کيلوگرم از فرمول زير استفاده ميکنيم:
معادله4-7
a : غلظت نيتروژن در نمونه هضم بر حسب ميلي گرم در ليتر
V : حجم نهايي بعد از پايان فرايند هضم بر حسب ميليليتر
W : وزن نمونه گياهي بر حسب گرم
3-4-11- کارايي نيتروژن: در مرحله اول کارايي نيتروژن با استفاده از فرمول زير محاسبه شد [45]:
معادله 4-8
3-4-12- محتواي نيتروژن: براي محاسبه محتواي نيتروژن از فرمول زير استفاده شد:
معادله 4-9
3-4-13- کارايي مصرف نيتروژن: کارايي مصرف نيتروژن با استفاده از فرمول زير محاسبه شد [35]:
معادله 4-10
3-4-14- نسبت غلظت نيتروژن ريشه به اندام هوايي
3-5 تجزيه و تحليل آماري
3-5-1- آزمايش اول
تجزيه و تحليل دادهها به صورت آزمايش فاکتوريل در قالب طرح کاملا تصادفي با استفاده از نرم افزار SAS 9.1 و مقايسه ميانگينها با استفاده از آزمون LSDدر سطح احتمال 5 درصد انجام شد. براي گروه بندي ژنوتيپها از تجزيه خوشهاي استفاده شد. براي انجام تجزيه خوشهاي کارايي نيتروژن طبق معادله 4-8 براي تمام صفات محاسبه و گروه بندي بر اساس آنها انجام گرفت.
3-5-2- آزمايش دوم
تجزيه و تحليل داده‌ها به صورت تجزيه مرکب، آزمايش فاکتوريل در قالب طرح کاملا تصادفي با استفاده از نرم افزار SAS 9.1 و مقايسه ميانگينها با استفاده از آزمون LSDدر سطح احتمال 5 درصد انجام شد. معادله خط برازش توسط نرم افزارSlide Write 7.01 بدست آمد و رسم نمودارها توسط نرم افزار Excel انجام شد.

فصل چهارم
نتايج و بحث

4-1- آزمايش اول: بررسي پاسخ ژنوتيپ‌هاي برنج به سطوح معمول و کاهش يافته غلظت نيتروژن محلول غذايي يوشيدا در مرحله رشد رويشي
4-1-1- ارتفاع گياه
نتايج تجزيه واريانس داده‌ها نشان داد که اثر ژنوتيپ، نيتروژن و برهمکنش آنها بر ارتفاع گياه در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-1). پاسخ ژنوتيپ‌هاي مختلف برنج از نظر ارتفاع گياهچه به کاهش غلظت نيتروژن محلول غذايي متفاوت بود. ارتفاع بوته در ژنوتيپهاي شفق، خزر، پويا، نعمت، طارم منطقه، اهلمي طارم و زاينده رود در تيمار 42/1 در مقايسه با تيمار 85/2 ميلي‌مولار نيتروژن محلول غذايي به ترتيب حدود 9، 13،27، 13،35، 32 و 41 درصد کاهش يافت، در حالي که با کاهش غلظت نيتروژن ارتفاع بوته ژنوتيپ‌هاي کشوري، فجر، حسني و لاين2فيروزان به ترتيب حدود 13، 20، 4 و 35 درصد افزايش نشان داد (جدول4-3). به طور کلي با کاهش غلظت نيتروژن محلول غذايي ميانگين ارتفاع ارقام برنج محلي شمال، اصلاح شده شمال و مرکزي کشور به ترتيب حدود 15، 7 و 5 درصد کاهش يافت (جدول4-3). قربانلي و همکاران (1385) در آزمايش خود بر روي ژنوتيپ ندا نشان دادند که ارتفاع گياه در مرحله پنجه زني در سطوح نيتروژن 92 و 138 نسبت به سطح 46 کيلوگرم در هکتار به ترتيب 10 و 15 درصد افزايش يافت [19]. نيتروژن به واسط? نقشي که در توليد و صدور هورمون سيتوکينين از ريشه به اندامهاي هوايي دارد، موجب افزايش سرعت تقسيم سلولي، رشد و ارتفاع گياه برنج ميشود [76]. صفايي و همکاران (1386) نيز بيان داشتند تفاوت معنيداري بين ژنوتيپهاي ايراني از لحاظ ارتفاع وجود دارد [14].
4-1-2- تعداد پنجه در بوته
تاثير ژنوتيپ و غلظت نيتروژن محلول غذايي در سطح احتمال يک درصد و برهمکنش آنها در سطح احتمال پنج درصد بر پنجه‌زني بوته‌هاي برنج معنيدار بود (جدول4-1). ژنوتيپ‌هاي مختلف برنج از نظر تعداد پنجه پاسخ متفاوتي به کاهش نيتروژن محلول غذايي نشان دادند. تعداد پنجه در بوته در ارقام شيرودي، نعمت، طارم منطقه، ديلماني و زاينده رود در اثر کم‌شدن غلظت نيتروژن محلول غذايي به ترتيب حدود 67، 100، 100، 60 و 38 درصد کاهش يافت در حالي که در ارقام بجار، دشت، حسني و صدري به ترتيب حدود 57، 20، 28 و 20 درصد افزايش نشان داد (جدول4-3). در بين گروه‌هاي ژنوتيپي بيشترين و کمترين تعداد پنجه در بوته به ترتيب به ژنوتيپ‌هاي اصلاحي (71/2 در غلظت پايين و 14/3 در غلظت معمول نيتروژن محلول غذايي) و محلي شمال (85/1 در غلظت پايين و 29/2 در غلظت معمول نيتروژن محلول غذايي) تعلق داشت (جدول4-3). لي و همکاران (2012) بيان داشتند تعداد پنجه در گياه برنج در سطح 42/1 ميليمولار نسبت به سطوح نيتروژن 85/2 و 14/7 ميلي مولار به ترتيب کاهش 29 و 36 درصدي داشت [56]. قربانلي و همکاران (1385) بيان داشتند تعداد پنجه در ژنوتيپ ندا در مرحله پنجهزني در سطوح نيتروژن 92 و 138 کيلوگرم در هکتار نسبت به سطح 46 کيلوگرم در هکتار به ترتيب 43 و 49 درصد افزايش داشت [19]. نيتروژن بر هورمون جيبرلين غير مستقيم و به واسط? سيتوکينين اثر ميگذارد و به اين ترتيب سبب افزايش رشد بخشهاي انتهايي شاخهها و برگهاي جوان گياه و در برنج سبب افزايش تعداد پنجهها ميشود [58].
4-1-3- شاخص سبزينگي (عدد کلروفيل متر)
شاخص سبزينگي در سطح احتمال يک درصد تحت تاثير غلظت نيتروژن محلول غذايي، ژنوتيپ و برهمکنش آن‌ها قرار گرفت (جدول 4-1). شاخص سبزينگي در غلظت 42/1 نسبت به غلظت 85/2 ميلي‌مولار نيتروژن در کليه ارقام به غير از خزر و طارم محلي کاهش يافت. بيشترين و کمترين ميزان کاهش به ترتيب به ژنوتيپ طارم منطقه (%58) و لاين2فيروزان (%1) تعلق داشت (جدول4-3). در بين گروه‌هاي ژنوتيپي ميانگين کاهش شاخص سبزينگي ژنوتيپ‌هاي محلي شمال، اصلاحي شمال و مرکزي در غلظت پايين نيتروژن محلول غذايي به ترتيب 18، 10 و 9 درصد بود (جدول 4-3). لي و همکاران (2012) نيز در آزمايش خود بر روي ژنوتيپ هيبريد Shanyou 63 در مرحله گياهچه‌اي نشان دادند که سطح نيتروژن 42/1 ميليمولار نسبت به سطح 85/2 ميليمولار باعث کاهش 8 درصدي در شاخص سبزينگي شد [56]. همچنين حسيبي و همکاران (1386) بيان داشتند که تفاوت معني داري بين ژنوتيپهاي برنج ايراني از لحاظ شاخص سبزينگي وجود دارد [9].
4-1-4- سطح برگ
اثر غلظت نيتروژن محلول غذايي و ژنوتيپ در سطح احتمال يک درصد و برهمکنش بين آنها در سطح احتمال پنج درصد بر سطح برگ هر بوته معني‌دار شد (جدول 4-1). سطح برگ هر بوته در غلظت 42/1 نسبت به 85/2 ميلي‌مولار نيتروژن محلول غذايي در ژنوتيپهاي تابش، شيرودي، نعمت، طارم منطقه، ديلماني و زاينده رود به ترتيب حدود 79، 67، 60، 70، 57، 41 درصد کاهش يافت. در حالي که در ژنوتيپهاي فجر، غريب، حسني و لاين2 فيروزان به ترتيب حدود 21، 25، 28 و 35 درصد افزايش نشان داد (جدول 4-4). در بين گروه‌هاي ژنوتيپي ميانگين کاهش سطح برگ براي ژنوتيپ‌هاي محلي شمال، اصلاحي شمال و مرکزي ايران به ترتيب 6/20، 2/22 و 4/18 درصد بود (جدول4-4). لي و همکاران (2012) در آزمايش خود نشان دادند که سطح 42/1 ميليمولار نسبت به سطوح نيتروژن 85/2 و 14/7 ميليمولار، به ترتيب باعث کاهش 20 و 31 درصدي سطح برگ ژنوتيپ هيبريد Shanyou 63 در مرحله گياهچهاي شد [56]. قربانلي و همکاران (1385) در آزمايش خود بر روي ژنوتيپ ندا نشان دادند که سطح برگ گياه در مرحله پنجه زني در سطوح نيتروژن 92 و 138 نسبت به سطح 46 کيلوگرم در هکتار به ترتيب 38 و 35 درصد افزايش يافت [19]. عنصر نيتروژن به واسط? تحريک بيوسنتز سيتوکينين و صدور آن از ريشه به بخشهاي هوايي گياه، سبب افزايش تقسيمات سلولي و متعاقب آن افزايش ارتفاع، تعداد پنجه و سطح برگ در گياه برنج ميشود [76].
4-1-5- طول و حجم ريشه
اثر ژنوتيپ، نيتروژن و برهمکنش آنها بر طول ريشه در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود ولي در مورد حجم ريشه فقط اثر ژنوتيپ معني‌دار شد (جدول 4-1). طول و حجم ريشه پاسخ متفاوتي به کاهش غلظت نيتروژن محلول غذايي نشان دادند. طول ريشه ژنوتيپهاي تابش، نعمت و طارم منطقه در غلظت 42/1 نسبت به 85/2 ميلي‌مولار نيتروژن به ترتيب 5/4، 6/4 و 9/17 درصد کاهش نشان داد. ژنوتيپهاي شيرودي و نعمت در دو غلظت نيتروژن از اين نظر تغييري نداشتند و در ساير ارقام با کاهش نيتروژن محلول غذايي، طول ريشه افزايش داشت. به طوري‌که بيشترين افزايش و کاهش به ترتيب به ژنوتيپ حسني با 61 و ژنوتيپ طارم منطقه با 18 درصد تعلق داشت (جدول 4-4). به طور کلي ميانگين طول ريشه در هر سه گروه ژنوتيپي در اثر کاهش غلظت نيتروژن افزايش يافت. بيشترين ميزان افزايش به ترتيب به ژنوتيپ‌هاي مرکزي ايران (6/26 درصد)، محلي شمال (2/24 درصد) و اصلاحي شمال (3/17 درصد) تعلق داشت (جدول 4-4).
حجم ريشه در ژنوتيپهاي شفق، دشت و حسني در غلظت 42/1 نسبت به 85/2 ميلي‌مولار نيتروژن به ترتيب 76، 43 و 116 درصد افزايش نشان داد. در حالي که ژنوتيپهاي شيرودي، طارم منطقه و نعمت به ترتيب 55، 75 و 44 درصد کاهش نشان دادند (جدول 4-4).
4-1-6- وزن خشک گياه
وزن خشک کل، وزن خشک اندام هوايي و ريشه گياه تحت تاثير سطوح مختلف نيتروژن محلول غذايي، ژنوتيپ و برهمکنش آنها قرار گرفتند (جدول 4-1). وزن خشک کل بوته در ژنوتيپهاي تابش، شيرودي، نعمت، طارم منطقه، اهلمي طارم و زاينده رود به ترتيب حدود 42، 63، 67، 79، 57 و 22 درصد کاهش ولي در ژنوتيپ‌هاي خزر، فجر، حسني و لاين2فيروزان به ترتيب 32، 57، 79 و 73 درصد افزايش يافت. وزن خشک اندام هوايي ژنوتيپهاي تابش، شيرودي، نعمت، طارم منطقه، اهلمي طارم و زاينده رود به ترتيب حدود 49، 67، 71، 82، 60 و 29 درصد کاهش ولي در

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید