شمال
شفق
0/39
7/49
45/21
50/1
850/0
5/76-
5/16
0/13
9/26-

تابش
7/24
119
19/79
50/2
77/2
64/9
5/10
0/11
55/4

سپيدرود
3/88
110
89/19
00/3
00/3
00/3-
3/22
5/20
90/8-

خزر
0/46
0/42
52/9-
80/1
50/1
7/16-
3/15
8/12
6/19-

کشوري
0/62
3/74
59/16
00/2
00/2
00/0
0/24
0/17
2/41-

فجر
5/90
5/74
48/21-
50/3
00/2
0/75-
0/27
3/23
1/16-

دشت
116
112
43/3-
00/4
00/3
8/43-
3/23
2/17
9/35-

شيرودي
0/30
3/90
79/66
800/0
70/1
0/55
0/18
0/18
00/0

کوهسار
132
175
96/24
17/8
17/6
0/32-
0/37
0/29
6/27-

ندا
107
96
11/11-
00/3
00/2
3/33-
8/22
5/18
4/23-

بجار
119
107
64/10-
00/4
50/3
3/14-
3/31
3/25
7/23-

پويا
6/72
106
75/31
75/2
75/2
00/0
0/18
0/18
00/0

نعمت
9/26
0/68
44/60
700/0
25/1
0/44
2/17
0/18
60/4

ميانگين 3/73 2/94 2/22 88/2 49/2 16- 8/21 19 29/17-
محلي شمال
کاظمي
7/48
0/60
89/18
00/4
00/3
0/17-
8/21
8/16
7/29-

طارم منطقه
0/26
4/79
59/70
800/0
00/3
0/75
0/16
5/19
9/17

اهلمي طارم
3/38
9/67
57/43
33/1
00/2
3/33
2/16
0/16
00/1-

هاشمي
3/52
8/57
51/9
33/2
83/2
6/17
5/24
5/15
1/58-

ديلماني
5/32
6/76
57/57
00/1
00/1
7/35
3/15
3/13
4/14-

چپرسر
3/60
1/71
10/15
90/1
20/1
7/65-
3/28
3/20
3/39-

دم سرخ
0/55
7/7
96/30
90/1
50/2
0/24
7/21
0/20
30/8-

طارم محلي
3/70
0/85
25/17
50/2
67/2
20/6
5/22
7/16
0/35-

حسني
112
6/87
85/27-
00/6
00/3
116-
8/20
8/12
7/61-

صدري
5/48
0/60
11/19
80/1
20/2
4/15
0/22
8/16
7/30-

غريب
106
7/84
22/25-
33/3
67/3
09/9
7/18
5/15
4/20-

ميانگين 59 4/74 61/20 36/2 44/2 42/3 7/20 7/16 2/24-
مرکزي ايران
لاين2فيروزان
5/66
2/49
07/35-
75/1
50/1
7/16-
8/18
8/15
4/18-

زاينده رود
5/87
149
12/41
67/3
00/3
2/22-
8/26
8/21
9/22-

سازندگي
3/89
96
14/7
00/4
00/3
0/56-
7/25
3/18
0/40-

جوزدان
7/46
75
69/37
00/2
50/1
3/33-
3/23
0/17
3/37-

ميانگين
5/72
3/92
4/21
90/2
17/2
6/33-
6/23
2/18
5/29-

05/0 LSDژ×ن
13/41
13/41

49/1
49/1

12/6
12/6

جدول4-5- ميانگين وزن خشک اندام هوايي ، ريشه و کل گياهچه‌هاي ژنوتيپ‌هاي برنج در سطوح نيتروژن کاهش يافته (42/ 1 ميليمولار ) و غلطت معمول (85/2 ميلي‌مولار) محلول يوشيدا به ترتيب در ارقام اصلاحي شمال، محلي شمال و مركزي ايران
گروه ژنوتيپي
ژنوتيپ
وزن خشک اندام هوايي (گرم در بوته)
درصد کاهش
وزن خشک ريشه
(گرم در بوته)
درصد کاهش
وزن خشک کل
(گرم در بوته)
درصد کاهش

نصف
کامل

نصف
کامل

نصف
کامل

اصلاح شده شمال
شفق
280/0
365/0
3/23
175/0
165/0
06/6-
455/0
530/0
1/14

تابش
547/0
08/1
2/49
247/0
293/0
91/15
793/0
37/1
1/42

سپيدرود
667/0
787/0
3/15
317/0
333/0
00/5
983/0
12/1
2/12

خزر
555/0
415/0
7/33-
155/0
120/0
2/29-
710/0
535/0
7/32-

کشوري
355/0
440/0
3/19
210/0
197/0
78/6-
565/0
637/0
3/11

فجر
605/0
410/0
6/47-
330/0
185/0
4/78-
935/0
595/0
1/57-

دشت
883/0
790/0
8/11-
433/0
280/0
8/54-
317/1
07/1
1/23-

شيرودي
180/0
550/0
3/67
085/0
193/0
0/56
265/0
743/0
3/64

کوهسار
61/1
65/1
22/2
670/0
500/0
0/34-
283/2
15/2
20/6-

ندا
670/0
597/0
3/12-
287/0
227/0
5/26-
957/0
823/0
2/16-

بجار
870/0
750/0
0/16-
347/0
280/0
8/23-
217/1
03/1
1/18-

پويا
615/0
805/0
6/23
275/0
260/0
77/5-
890/0
07/1
4/16

نعمت
123/0
435/0
6/71
077/0
175/0
0/56
200/0
610/0
2/67

ميانگين 61/0 70/0 2/12 28/0 25/0 4/12- 89/0 94/0 8/5
محلي شمال
کاظمي
743/0
590/0
0/26-
307/0
120/0
156-
05/1
710/0
9/47-

طارم منطقه
190/0
08/1
4/82
080/0
267/0
0/70
270/0
34/1
9/79

اهلمي طارم
337/0
857/0
7/60
127/0
237/0
5/46
463/0
09/1
6/57

هاشمي
607/0
863/0
7/29
193/0
213/0
38/9
800/0
08/1
7/25

ديلماني
270/0
653/0
7/58
095/0
097/0
72/1
365/0
750/0
3/51

چپرسر
330/0
273/0
7/20-
187/0
120/0
6/55-
517/0
393/0
4/31-

دم سرخ
623/0
983/0
6/36
213/0
200/0
67/6-
837/0
18/1
3/29

طارم محلي
690/0
793/0
0/13
243/0
197/0
7/23-
933/0
990/0
72/5

حسني
44/1
817/0
7/75-
500/0
260/0
3/92-
935/1
08/1
7/79-

صدري
567/0
747/0
1/24
200/0
217/0
69/7
767/0
963/0
4/20

غريب
35/1
38/1
65/2
333/0
327/0
04/2-
680/1
71/1
75/1

ميانگين 65/0 82/0 01/21 23/0 20/0 99/9- 87/0 03/1 82/14
مرکزي ايران
لاين2فيروزان
580/0
333/0
0/74-
185/0
107/0
4/73-
765/0
440/0
9/73-

زاينده رود
963/0
36/1
2/29
347/0
330/0
051/5-
310/1
69/1
5/22

سازندگي
27/1
25/1
06/1-
350/0
273/0
0/28-
617/1
53/1
90/5-

جوزدان
627/0
790/0
7/20
180/0
175/0
86/2-
807/0
965/0
4/16

ميانگين
86/0
93/0
03/8
27/0
22/0
9/19-
12/1
16/1
66/2

05/0 LSDژ×ن
42 /0
42/0

051/0
051/0

428/0
428/0

آزمايش دوم: ارزيابي پاسخ ژنوتيپ‌هايي با پاسخ متفاوت به کمبود نيتروژن، نسبت به افزايش غلظت دي اکسيد کربن هوا
4-2- برداشت اول (مرحله رشد رويشي)
4-2-1- شاخص سبزينگي (عدد کلروفيل متر)
اثر غلظت دي اکسيد کربن محيط بر شاخص سبزينگي برگ در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار بود (جدول 4-7). افزايش غلظت دي اکسيد کربن باعث کاهش 2 درصدي شاخص سبزينگي شد (جدول4-8). شاخص سبزينگي ويژگي‌اي است که از آن براي تعيين وضعيت نيتروژن گياه استفاده ميشود [8]. زيرا محتواي نيتروژن برگ به عنوان يک عامل اوليه مهم در فتوسنتز برگ محسوب مي‌شود [33]. به نظر ميرسد در اين آزمايش افزايش غلظت دي اکسيد کربن منجر به افزايش سطح برگ گياه (جدول 4-8) و در نتيجه اثر رقت موجب کاهش نيتروژن در بافت گياهي گرديده است [37].
اثر غلظت نيتروژن محلول غذايي بر شاخص سبزينگي در سطح احتمال يک درصد معني‌دار بود (جدول 4-7). شاخص سبزينگي در سطوح نيتروژن 712/0 و 42/1 ميلي‌مولار نسبت به شاهد (سطح 85/2 ميلي‌مولار) به ترتيب حدود 11 و 3 درصد کاهش داشت و در سطح 79/3 ميلي‌مولار تغييري نشان نداد (جدول 4-8). نيتروژن برگ به عنوان شاخص حساس براي نشان دادن وضعيت نيتروژن کل گياه در برنج ميباشد. تاثير کمبود نيتروژن به صورت تغيير رنگ برگ از سبز به زرد بوده [25] که در اين آزمايش کاهش سطوح نيتروژن باعث کاهش شاخص سبزينگي شد. لي و همکاران (2012) در آزمايش خود بر روي ژنوتيپ برنج هيبريد Shanyou 63 در مرحله گياهچه‌اي نشان دادند که سطح نيتروژن 85/2 نسبت به سطح 42/1 ميليمولار باعث افزايش 22 درصدي شاخص سبزينگي شد [56].
اثر ژنوتيپ بر شاخص سبزينگي در سطح احتمال يک درصد معني‌دار شد (جدول4-7). شاخص سبزينگي در ژنوتيپهاي فجر، حسني، شيرودي و طارم منطقه به ترتيب برابر با 4/34، 7/33، 4/33 و 3/34 بود. همچنين تفاوت بيشترين ميزان شاخص سبزينگي در ژنوتيپ فجر نسبت به کمترين ميزان در ژنوتيپ شيرودي ، 3 درصد بود (جدول4-8).
اثر برهمکنش نيتروژن و ژنوتيپ بر شاخص سبزينگي در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار شد (جدول 4-7). شاخص سبزينگي در سطوح نيتروژن 712/0، 42/1 و 79/3 ميلي‌مولار نسبت به شاهد (85/2 ميلي‌مولار) در ژنوتيپ فجر به ترتيب 4-(10%)، 2-(5%) و 1-(2%)، در ژنوتيپ حسني به ترتيب 4-(10%)، 5/0-(1%) و 1-(2%)، در ژنوتيپ شيرودي به ترتيب 5/3-(10%)، 1-(3%) و 1+(3%)، و در ژنوتيپ طارم منطقه به ترتيب 5-(13%)، 1-(3%) و صفر(صفر%) واحد تغيير يافت. به نظر ميرسد شاخص سبزينگي فقط در سطح 712/0 ميليمولار نسبت به سطح شاهد (85/2 ميليمولار) به طور قابل ملاحظهاي در کليه ژنوتيپهاي مورد مطالعه کاهش يافته است و تفاوت ديگر سطوح نيتروژن (42/1 و 79/3 ميليمولار) با شاهد از اين نظر قابل ملاحظه نبوده است.
برهمکنش اثرات غلظت دي اکسيد کربن و ژنوتيپ در سطح احتمال پنج درصد از نظر آماري معني‌دار شد (جدول 4-7). ميزان کاهش شاخص سبزينگي در اثر افزايش غلظت دي اکسيد کربن فقط در ژنوتيپهاي طارم منطقه (5 درصد) و فجر (3 درصد) از لحاظ آماري معني دار بود و در ژنوتيپهاي حسني و شيرودي، افزايش غلظت دي اکسيد کربن تاثير معنيداري بر شاخص سبزينگي نداشت (شکل 4-2).

شکل 4-2- اثر غلظت دي اکسيد کربن محيط بر شاخص سبزينگي (عدد کلروفيل متر) در ژنوتيپ‌هاي برنج
برهمکنش اثرات سه گانه دي اکسيد کربن، نيتروژن و ژنوتيپ بر شاخص سبزينگي در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار بود (جدول 4-7). در شرايط معمول دي ‌اکسيد کربن (360 ميکرومول در مول)، ميزان تغييرات شاخص سبزينگي در سطوح نيتروژن 712/0، 42/1 و 79/3 ميلي‌مولار نسبت به شاهد (85/2 ميلي‌مولار) در ژنوتيپ فجر به ترتيب 12-، 3- و 3- درصد ، در ژنوتيپ حسني به ترتيب 14-، 3- و 5- درصد، در ژنوتيپ شيرودي به ترتيب 12-، 2- و 2 درصد و در ژنوتيپ طارم منطقه به ترتيب 10-، 3- و 5- درصد بود. اين در حالي است که در شرايط کربن دي‌اکسيد غني شده (700 ميکرومول در مول)، شاخص سبزينگي در سطوح نيتروژن 712/0، 42/1 و 79/3 ميلي‌مولار نسبت به شاهد به ترتيب در ژنوتيپ فجر 9-، 7- و 5/0- درصد، در ژنوتيپ حسني 6-، يک و صفر درصد، در ژنوتيپ شيرودي 7-، 5- و 3 درصد ، و در ژنوتيپ طارم منطقه 18-، 9- و 4- درصد بود (جدول 4-8). با افزايش غلظت دي اکسيد کربن ميزان کاهش شاخص سبزينگي در سطح 42/1 ميلي مولار نسبت به شاهد، در ژنوتيپهاي فجر، حسني و شيرودي کاهش داشت. در حالي که با افزايش غلظت دي اکسيد کربن ژنوتيپ طارم منطقه کاهش بيشتري در شاخص سبزينگي در سطح 42/1 ميليمولار نسبت به شاهد نشان داد.
با افزايش غلظت دي اکسيد کربن شاخص سبزينگي در ژنوتيپ هاي فجر، حسني، شيرودي و طارم منطقه در سطح نيتروژن 712/0 ميليمولار به ترتيب 1، 3، 5 و 7- درصد، در سطح 42/1 ميليمولار 8-، 2-، 3- و 10- درصد، در سطح 85/2 ميليمولار 5/3-، 6-، 3/0- و 3 درصد و در سطح 79/3 ميليمولار 1-، 3/0-، 6/0- و 5/5- درصد تغيير کرد (جدول 4-8).
به عبارت ديگر بيشترين تغيير پذيري به صورت کاهشي در شاخص سبزينگي در اثر افزايش غلظت دي اکسيد کربن در سطوح نيتروژن 712/0، 42/1 و 79/3 ميليمولار در ژنوتيپ طارم منطقه و در سطح 85/2 ميليمولار در ژنوتيپ حسني مشاهده گرديد.
4-2-2- سطح برگ
اثر غلظت دي اکسيد کربن بر سطح برگ در سطح احتمال پنج درصد معني‌دار بود

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید